تبلیغات
انجمن علمی زمین شناسی - سازند مبارک(Mobarak Formation)

  سازند مبارک(Mobarak Formation)

  با 450 متر ستبرا، ایزوپیکIsopique)) عضوهاى C, B  و D سازند جیرود و معرف سنگهاى کربنیفر پایین البرز است. اگرچه این واحد سنگى به طور عمده ردیفهاى کربنیفر البرز جنوبى را تداعى مىکند ولى گسترش آن در البرز شمالى نیز درخور توجه است و حتى در مقایسه با البرز جنوبى ستبراى بیشتر دارد. به گزارش آسرتو (1963) در محل بُرش الگو، سازند مبارک بر روى سازند میلا و در زیر سازند نسن (پرمین بالایى) قرار دارد ولى در دیگر نواحى سازند مبارک بیشتر با سازند جیرود همبر است و ردیفهاى روى آن ممکن است به سنهاى گوناگون (پرمین، تریاس، ژوراسیک) باشد. در دو ناحیه گدوک و تاقدیس آینهورزان کربناتهاى مبارک با ناپیوستگى همشیب، روى سازند لالون و در شمال شاهرود بر روى سازند خوش ییلاق دیده مىشود. با وجود همگنى نسبى، آسرتو سازند مبارک را به چهار زون سنگى زیر تقسیم کرده است.

* زون سنگى 1، 90 – 80 متر، مارنهاى آهکى تیره و مارنهاى سیاه رنگ،

* زون سنگى 2، 150 متر، سنگآهکهاى نازک لایه به رنگ خاکسترى تیره،

* زون سنگى 3، 80 متر، سنگآهکهاى متراکم و سخت به رنگ سیاه،

* زون سنگى 4، 130 متر، سنگ آهکهاى خاکسترى تیره با رنگ هوازده زرد،

هم در بُرش الگو و هم در دیگر بُرشها زونهاى سنگى چهارگانه وضوح چندانى ندارند و در یک نگاه کلى، این سازند، ردیف همگنى از سنگ آهک لایهاى است که میانلایههاى شیلى – مارنى تیره رنگ دارد و به جز در بُرش درهها، واریزههاى سطحى تناوبهاى شیلى را پوشاندهاند.

به دلیل فراوانى انواع سنگوارهها (روزنهداران، مرجانها، بازوپایان)، مطالعات دیرینهشناسى انجام شده درخور توجه است.

چهـــار زون زیستــــىEarlandia  ، Septabrunsiina krainica، Paleaspiroplectammina diversa و   Dainella chomatica  از ویژگىهاى سازند مبارک است. زیستزونهاى مذکور، نشانگر آشکوب تورنزین پیشین تا ویزئن میانى هستند.

مقایسههاى منطقهاى نشان مىدهد که از نظر جایگاه چینهشناسى و سنى، سازند مبارک قابل قیاس با زیرسازند شیشتو (2) در ایران مرکزى است هرچند که سنگ رخساره این دو تفاوت زیاد دارد.

درویشزاده (1370)، محیط رسوبى سازند مبارک را آبهاى ساکن، فقیر از اکسیژن و غنى از گوگرد توصیف کرده که به نسبت عمیق بوده و از برجستگىها فاصله قابل توجه داشته است. مهارى (1370) و لاسمى و مهارى (1372)، با توجه به زیررخسارههاى گوناگون، سنگآهکهاى سازند مبارک را نهشتههاى محیطهاى سد زیستآوارى، تالاب، پهنه کشندى و همچنین دریاى باز مىدانند که بر روى یک سطح شیبدار ملایم(Ramp) کربناتى نهشته شده است. در ناحیه جاجرم (کوه اُزوم) سازند مبارک سرشت مشابهى دارد و بنا به گزارش زادهمحمدى (1370)، 7 چرخه پسرونده، نشانگر یک توالى بزرگ پسرونده در سازند مبارک است. گفتنى است که سازند مبارک در نواحى الموت، سنگرود، کوه خشاچال، فومن، ماسوله، کلور (خلخال)، البرز خاورى (خوش ییلاق، تیلآباد، شمال شاهرود، گنبد کاووس، نوده و 000) شمال شهمیرزاد و 000 گسترش دارد. در ناحیه آقدربند، سنگآهکهاى معادل سازند مبارک، ضمن داشتن سنگوارههاى شاخص، مرمرى شدهاند. شبیه بودن ردیفهاى کربنیفرآقدربند با البرز، یکى از دلایلى است که افتخارنژاد کپهداغ را ادامه سکوى پالئوزوییک صفحه ایران مىداند. گفتنى که سازند مبارک داراى پتانسیل هیدروکربنى است. بخشهاى زیرین این سازند داراى لایههاى مارنى و آهکهاى میکریتى غنى از مواد آلى است و در بخش بالایى آن، لایههاى ضخیم دولومیت و سنگآهک مىتوانند سنگ مخزن مناسبى باشند.

در دامنه جنوبى البرز سن سنگهاى کربنیفر (سازند مبارک) محدود به تورنزین – ویزئن میانى است و به نظر مىرسد که خروج ویزئن میانى دامنه جنوبى تا زمان پرمین به درازا کشیده است. بر خلاف دامنه جنوبى، در دامنه شمالى البرز پس از فاز فرسایشى ویزئن میانى (رخداد البرزین) دوباره دریا پیشروى داشته است. به نهشتههــاى این دریاى پیشرونده به طـــور غیررسمى سازندهاى « باقــرآباد »، « قزلقلعــه » و « دزدبند » نام داده شده است.

 

Rate Us

Rate Us: