تبلیغات
انجمن علمی زمین شناسی - پرمین (Permian)

پرمین (Permian)

نام این دوره از ناحیه پرم(Perm) واقع در شمال شرق روسیه گرفته شده است. در سال 1841 مورچیسون(Murrchison) براى اولین بار رسوبات دریایى ناحیه مذکور را مطالعه نموده و سپس این نام را به رسوبا جوانتر از کربونیفر و قدیمى تر از تریاس اطلاق گردید. دوره پرمین آخرین دوره از دوران اول بوده و زمان محاسبه شده براى آن در حدود 50 میلیون سال مى باشد.

پرمین در ایران

گسترش جغرافیایى سنگهاى پرمین ایران،بسیار زیاد است و این باور وجود دارد که در  زمان کربنیفر پایانى و یا پرمین پیشین، با آرام گرفتن رخداد زمینساختى هرسىنین و حرکتهاى رو به پایین زمین، شرایط لازم براى پیشروى گسترده دریا فراهم آمده است، به گونهاى که بسیارى از فرابومهاى قدیمى در شمال آذربایجان، البرز، ایران مرکزى، سنندج – سیرجان و همچنین زاگرس با دریاى کم ژرفا و پیشرونده پرمین پوشیده شده، و سنگهاى پرمین را مىتوان بر روى ردیفهاى گوناگون کربنیفر، دونین، سیلورین، اردویسین و کامبرین دید. شواهد متعدد از پیشروى و پسروى مکرر در توالى سنگهاى پرمین ایران گویاى آن است که دریاى پرمین به طور قابل ملاحظهاى تحت تأثیر حرکتهاى دیررس هرسىنین قرار داشته است. جدا از نبودهاى رسوبى کوتاه و موقتى که به طور عموم با تشکیل افقهاى بوکسیت و لاتریت و یا نهشت رسوبهاى تبخیرى همراه بوده، رسوبات پرمین ایران نشانگر سه چرخه رسوبى بزرگ است. هر چرخه با رخسارههاى آوارى پیشرونده آغاز مىشود و به دنبال آن، با افزایش ژرفا، ردیفهاى کربناتى آهکى – دولومیتى و سرانجام با نهشت آوارىهاى پسرونده، چرخه رسوبى سرانجام مىگیرد. لازم به ذکر است که:

* در بیشتر موارد، رسوبهاى پسرونده، به دلیل دورههاى فرسایشى پیش از چرخه رسوبى جوانتر، فرسوده و حذف شدهاند.

* مرز زیرین چرخههاى رسوبى سه گانه یاد شده از نوع دگرشیبى موازى است.

* چرخههاى رسوبى سه گانه در همه جاى ایران وجود ندارد. گاهى فقط مىتوان یک و یا دو چرخه رسوبى را دید.

* جدا از چرخه رسوبى نخست، چرخههاى رسوبى دوم و سوم هم مىتوانند بر روى سنگهاى کهنتر از پرمین قرار گیرند.

آخرین دوره پسروى دریاى پرمین در پایان این سیستم صورت گرفته، به همین دلیل، مرز بالاى ردیفهاى پرمین ایران به طور عموم ناپیوسته ولى از نوع دگرشیبى موازى است. با این حال، در چند ناحیه از ایران (جلفا، کندوان، آمل، شهرضا و آباده) شواهدى از رسوبگذارى پیوسته از پرمین به تریاس گزارش شده است.

جدا از سنگهاى رسوبى گسترده، بخش درخور توجهى از سنگهاى پرمین زون سنندج -  سیرجان از نوع دیابازها و یا بازالتهاى قلیایى همراه با رسوبهاى فلیش گونه تخریبى – آهکى با تغییرات زمانى و مکانى زیاد هستند. ویژگىهاى سنگى و شیمیایى مجموعه یاد شده (دیابازها و رسوبهاى آشفته) مىتواند نشانگر کافتهاى درون قارهاى شکل گرفته از نیروهاى کششى حاکم بر سکوى پالئوزوییک ایران، به ویژه آغاز شکلگیرى اقیانوس آلپى زاگرس (تتیس جوان) باشد. چنین به نظر مىرسد که کافتى شدن پلاتفرم پالئوزوییک ایران منحصر به زون سنندج – سیرجان نبوده، و ممکن است زون منشورهاى برافزایشى مکران نتیجه کافتى شدن سکوى پرمین باشد. مهمتر آنکه، بقایاى پوسته اقیانوسى تتیس کهن در شمال خاورى ایران حاکى است که کافت پالئوزوییک پسین شمال خاورى ایران در زمان پرمین به تکامل رسیده است و لذا شاید بتوان گفت که پرمین یکى از دورههاى اثرگذار بر زمینشناسى ایران بوده است.

Rate Us

Rate Us: